-->
Главная » Статьи » Стандарттау

Мемлекеттік және шетелдік стандарт құжаттары, өңдеу құрамын анықтау. RUP.

Мемлекеттік және шетелдік стандарт құжаттары,

өңдеу құрамын анықтау. RUP.

 

 

Жобалау әдістер және программаның өміршендік циклын қамтамасыздандыру. Командалық және жеке жобалау және оған керекті аспаптар. Текстуальды және визуальды жобалау – технологиялары және әдістемесі, қолданатын аспаптары. Визуалды модельдеу дегеніміз не? Визуальды модельдеу (vіsual modelіng) – нақты өмірдің объектілері мен ұғымдарын көрсететін және өзі көрініс табатын абстракциялардың көмегімен проблемаларды қабылдау әдісі. Модельдеу проблемаларын талдау, барлық қызығушылығы бар жақтар арасында ақпараттардың алмасуы (қолданушылар, пәндік аумақтағы мамандар, аналитиктер, дизайнерлер және т.б.), программалық қолданбалар мен мәліметтер базасын жобалау, және документацияны дайындау үшін пайдалы құрал болып табылады. Модельдеу талаптарын жақсы қабылдауға, жүйенің дизайн сапасын жақсартуға және оны басқару деңгейін жоғарылатуға өз септігін тигізеді. UML – объекті бағдарланған жүйелермен құрастырылатын мәндердің документациясын белгілеу мен көріністендіру үшін қолданылатын тіл.

Модельдің көмегімен біз керегі жоқ детальдарды қарастырмай-ақ бар назарымызды негізгіге аудара отырып, проблеманы оңайлатуымыз мүмкін. Абстракциялау мүмкіндігі – күрделік феноменін шешуге көмектесетін, адам интеллектісінің іргелі қасиеті. Мыңдаған жылдар барысында суретшілер, қол өнершілер және құрылысшылар нақты шығармашлық ойларды жүзеге асыру алдында түрлі модельдерді жобалау талпыныстарын жасаған. Бұл құбылыстар программалық қамтаманы жасау индустриясын айналып өткен жоқ. Күрделі программалық жүйені құрастыру үшін, автор оның қасиеттерін түрлі көзқарастар тарапынан абстракциялауға, белгілеулердің нақты жүйелерінің көмегімен модельдерді жобалауға, олардың бастапқы талаптарға сәйкестігін тексеріп алуға міндетті, тек содан кейін ғана жүйені жаңа функциялармен толықтыра отырып, модельді практикада жүзеге асыруға болады.

12207 стандарты – Программалық жүйенің өміршендік циклының процесстері (ПЖ ӨЦ). Есептерді, жұмыстарды, процесстерді анықтайды. Кімге тағайындалғанын зерттейді. Нақты адаптация және шектеулер. Нормативті сілтемелер. Анықтамалар. Стандарттың қолданбалы қолдану – 5 негізгі, 8 қосымша, 4 ұйымдастыру процесстері. Өңдеу программасы – талаптардың талдануы, жобалау, программалау, жинау, тестілеу, орындау үшін енгізу, қабылдау. Этап бойынша жұмыстар тізімі. Этап бойынша жұмыстар мазмұны. Аспаптары.

Қазіріг заманғы аспаптық құралдар. Барлық өңдеу этаптарын визуализациялауВизуальды технологиялар негізіӨңдеу ортасы, обьектілер, компоненттер кітапханасыАспаптар дайындау фирмаларының талдануы. Талданудың интерфейстік құрамыИнтерфейс стандарттарыҚазіргі заманғы визуальды аспатардың құрамыПрограммаларды өңдеу аспаптарының құрамын жобалаудың бірлік ұстанымдары және олардың әртүрлілігі.

RUP технологиясыолардың өңдеу құжаттары және фазаларыаспаптары.

 Rational Unified Process «Бүгінгі күнде ол ең көп кездесетін әдістемелердің бірі. Ол Rational Software копаниясымен өз өнімдерін қолдау үшін шығарылған, олар оннан көп деп есептелінеді (ең көп кездесетін өнімдеріне - Rational Rose және Requisite Proжатады). RUP үш атақты адамдармен құрылған - бұлар Гради Буч, Ивар Якобсон және Джеймс Рамбо (Rumbaugh). Олардың барлығы қиын программалық қамтаманы өндеуде үлкен жетістіктерге жеткен адамдар, оны RUP бейнесінен – ақ көруге болады.  RUP Итеративтігі, қазіргі заманғы дамыған кез – келген процесс сияқты, ол да  итеративті болып табылады. Бұл яғни, құрылатын жоба бірнеше итерациямен орындалатындығын көрсетеді. Әрбір итерация аяғында жұмыс жасайтын өнім версиясын алуға мүмкіндіктер бар, бірақ олардың функционалдығы толық емес. Одан кейін орындалатын итерацияларда функционалдылық толықтырылып отырады да, соңында дайын өнім ала аламыз. Итеративті өнім идеясынның процессін келесі  түрде көрсетуге болады (сурет 1, қара).

Сурет. 1.Спиральдің әрбір бөлігі - итерация. Яғни жүйе функционалдығы біртіндеп өсіп отырады.

Итеративті өңдеудің артықшылықтары көпРелиздердің көп бөлігі өнім сапасына ықпалын тигізедіолар әрбір итерация сайын тестіленіп отырады.Яғни бастапқы тексерулер жүргізілгеннен кейін-ақ пайдаланушы күткен өнімді алуға мүмкіндіктер бар және өзгертулерді сол кезде енгізуге болады, егер ол қажет болсаСонымен - қатаржобаны жоспарлау да оңайөйткені бірінші итерациядан кейін ақ ол түсінікті боладыжәне жобаны басқарушы келесі итерацияның аяқталу уақытын да алдын – ала жоспарлауға мүмкіндігі боладыАйта кететін жағдай,  RUP-та процесстің итеративтілігін қатесіз жасауға болатындығы айтылмағанСондықтан RUP – ты бірінен кейін бірі орындалатын процесс үшін де қолдануға боладыяғни ондағы орындалу қадамдары бірінен-кейін-бірі орындалады, және дайын өнім соңында алынадыСоныдқтан RUP орнатқанда оның итеративтігіне және қатесіз орындалуына көңіл бөліп дұрыс ендіру керекПайдаланушы сценариі. Пайдаланушы сценариі (Use Case) – бұл белгілі бір операцияны орындау кезіндегі пайдаланушының әрекеттер тізбегінің сипаттамасыМысалы, жаңа құжат ашу үшін пайдаланушы сценариін жазуға болады және т.б.  RUPпайдаланушы сценарилерімен басқарылады (немесе прецеденттер). Пайдланушы сценарилері өңдеушілерге жүйе не жасауы және қалай жасауы керек екаедігін нақты айтып отыру мүмкіндік береді. Пайдланушы сценарилері жүйенің функционалдық спецификациясының бөлігі болып табылады.Негізінен мұндай сценарилер программаны өңдеу кезінде тигізетін пайдасы көпөйткені олар:

·   тапсырыс бершіге және жалпыға түсінікті тіл болып табылады да тапсырыс беруші мен өңдеуші екеуін байланыстырушы бөлім болып табылады;

·   программа жұмысының логикасындағы қателерді бастапқы жұмыс барысында табуға көмектеседі;

·   тапсырыс берушінің программаға деген талаптарын нақты табуға көмектеседі;

·   текстілік сценарилерді жазу үшін интерфейс өңдеушінің базасы болып табылады.

RUP-тағы пайдланушы сценарилеріне ерекше орын берілгенол процесс use-case driven деп аталадыяғни пайдланушының басқарушы сценарилеріRUP құрылымы Процесстің төрт фазасы бар:1.Зерттеу (Inception) 2.Жоспарды нақтылау (Elaboration) 3.Құру  (Construction) 4.Ашып қарау(Transition). Әрбір фазадағы негізгі көңіл әртүрлі процесстерге бөлінедіЗерттеу фазасында талаптарды жинау және талдау жүргізіледіЖоспарды нақтылау фазасында – жүйені жобалау және талаптарды талдауқұру фазасында өңдеу және кодтауашып қарау фазасында – тестілеу және тарату.RUP әдістемесі негізгі 9 ағынға негізделіп жасалады: 1)Бизнес-талдау (керектіктің талдануы); 2) Талаптарды жинау және талаптарды басқару(талаптарды функционалдық спецификацияға ауыстыру); 3) Талдау және моделдеу (талаптарды программалық моделге ауыстыру); 4)Кодтау; 5)Тестілеу (программаның берілген талаптарға сәйкестігін тексеру); 6) Өзгертулерді және конфигурациясын басқару (өнімнің әртүрлі версияларындағы өзгерулерін тексеру); 7)Жобаны басқару ; 8) Өңдеу ортасын ұстану және құру; 9) Ашып қарау (өнімді беру немесе сату үшін керектінің барлығы).  RUP – тағы кез –келген өнім  төрт фазадан өтедіОсы фазалар арқылы барлық тоғыз ағын да өтедіӘрбір фаза, өз кезегіндеитерацияларға бөлінедіЕгер,мысалға алатын болсақ, "Зерттеу" фазасындағы бірініші итерация болса, онда бұл итерациядағы негізгі көңіл  бизнес-талдауғаталаптарды жинау менмоделдеугежәне кодтауға бөлінеді. Егер "Құру" фазасындағы соңғы бір итерациялардың бірін алтын болсақ, онда негізгі көңіл кодтауға, тестілеуге жәнеконфигурацияны басқаруға бөлінедіБасқаша айтсақжобаның дамуына байланысты әрбір итерациядағы кемшіліктер жойыладыБұл әрине дұрыс,соңына қарай талдау мүлде керек болмайды, ал талаптарды жинауға кеш боладыАртефакт (Artefactдеп өнімді атаймызол ПҚ өңдеу процессі кезіндеқұрылады және қолданыладыМысалы, артефакт болып құжаттар, моделдер, орындалатын кодтар алынадыАртефакт мысалдары:пайдаланушы құралы, UML-дағы класстар диаграммасы  және т.б. RUP-тың бөлінбейтін бөлігін артефакттар мен олардың атқаратын қызметтері толықтырадыПрограмманы өңдеу кезінде әртүрлі артефакттар құрыладысол немесе басқа артефакттардың құрылуына оның атқаратын қызметтері жауапты боладыМысалыкласстар диаграммасын "Архитектор" құрадыал сценарилеін және тестіленуін "Тест дизайнерлері" жазады.  Барлықвизуальды моделдеу CASE-құралдарының көмегімен жүзеге асадыОның негізін UML тілі құрады (Unified Modeling Language), ол таңқаларлық жағдай емесөйткені  UML RUP авторларымен ойлап табылған дүние.
Ең жақсы практикалар  RUP-тың өзі ең жақсы алты практикаға негізделген (best practices):

·   Итеративтік өңдеу

·   Тлаптарды басқару

·   Модулдік архитектураны қолдану

·   Визуальды моделдеу

·   Сапасын тексеру

·   Өзгертулерді бақылау

Олар RUP-тың бөлінбейтін бөлігі болып табылмайдыбірақ оларды процессті құру кезінде ұстанған дұрыс деп есептелінеді.

Итеративтік өңдеу бастапқы стадияларда жұмыс жасайтын дайын өнім версиясын алуға мүмкіндік береді және қателерін табуға болады, сонымен қатарнәтижесінде арынған өнімнің сапасы да жақсы боладыөйткені база өнімде қанша итерация болса сонша рет тестіленеді.

Талаптарды басқару – ол қиын немесе қиын емес өнімдерді алу кезіндегі маңызды бір процесстердің біріБұған байланысты өнім, тапсырыс берушінің талаптарына сәйкестендіріледіАспаптық қастамасыздандыру Requisite Pro – ның көмегімен шешіледі.

Теория жүзінде модульдік құрылым кодты қайта қолдануға болады, және жүйе иілгіш болады деп айтылғанАл практика жүзінде мұны тарату мүмкін емес.

Визуальдық моделдеу жүйенің өсетін қиындықтарымен тиімді күресуге мүмкіндік бередіМоделдер негізіненжүйенің не істейтіндігін және қалай істейтіндігін түсіну үшін пайдаланыладыСонымен қатармоделдер өңдеушілердің арасындағы коммуникация құралы болып табылады, біріқ ол үшін ол барлығына да түсінікті болу керек. Міне осы үшін RUP-та  UML қолданыладыол өңдеушілерге бір тілде сөйлеуге мүмкіндік бередіАспаптық қолдауRational Rose – пен қамтамасыздандырылады.

Өнім сапасы – бұл да оның маңызды мініздемесінің біріАйтылғандай, RUP – мүмкіндігінше сапа дейгейіне бағытталғабірақ адаптация процессінде, егер адаптация сәтті болмаса, онда бұл сапамен байланысты әдістемеде проблемалар тууы мүмкінАспаптық ұстанымдар бірнеше программалармен қамтамасыздандырылуы мүмкін олар: Rational PurifyRational PureCoverageRational QuantifyRational Robot.

Өзгерулерді бақылап отыру тапсырыс берушінің талаптарының өзгерулеріне және сыртқы құрылғы өзгерістеріне тез жауап беруге мүмкіндік береді. RUP-тың процесстері боладыолар өзгерулерді тиімді бақылауға мүмкіндік бередіАспаптық ұстанымдар келесі прогрммалармен қамтамасыздандырылуы мүмкін олар: Rational ClearCase және Rational ClearQuest.

RUP қалыптастыру. RUP адаптацияланатын процесс болып табылады, яғни оларды керекті бір команданың немесе керекті бір жобаның пайдалануына байланысты құрауға болады. Сонымен қатар, мұны жасау керек те, өйткені мұнсыз  RUP-ты пайдалану тиімділігі нөлге талпынады.RUP 2000-дамысалы, 30-дан астам  ролдер және 50-ден астам артефактар барШындығындаегер команда 5 адамнан тұрсаонда ондағы барлықролдерді шығару және барлық артефакттарды құру мүмкін емесНегізі команда неғұрлым аз болсасоғұрлым процесс жеңіл боладыЯғни минимум артефакттар құрып, минимум ролдерді енгізу керек.

Сонымен RUP процессті қалыптастыруға мүмкіндік береді. RUP-тың жалпы сипаттамасынан сапалы өнім шығару үшін және бюджет аймағында болатын, командада қолданылатын керек процесстер, ролдер және артефакттарды алу керекМысалы, талаптарды басқаруды алатын болсақ. RUP-тың жалпы сипаттамасында келесі артефакттар барталаптарды басқару жоспарыпайдаланушы сценарилерінің моделіжүйенің талаптарыныңспецификациясы, көріністер, талаптар репозиториіКішкентай жоба үшін талаптар спецификациясы да және жеке сценарилер де жеткіліктіАл үлкен жоба үшін репозиторий міндетті түрде қажетөйткені онсыз талаптарды өзгертулер мен оларды бақылау жүйелік аналитиктің жұмысын қиындатады.Бірақ RUP-ты бір нақты жоба үшін қалыптастыру – нетривиальды есеп. Егер ол жұмысты бұрын RUP енгізумен жұмыс жасамаған адам жасаса, онда орындалатын есепті алу мүмкін емесНегізі, RUP өте қиын әдістеме деп есептелінедіоны негізінен үлкен командалар үшін қолданған жақсы. RUP-тың жұмысын жеңілдететін бір әдістемелердің бірі бұл dXRational Unified Process (RUP) әдістемесі келесі процесстерден тұрады (Workflows):

·   бизнес-моделдеу;

·   талаптарды басқару;

·   талдау және жобалау;

·   тарату;

·   тестілеу;

·   ашып қарау;

·   конфигурация және өзгерулерді басқару;

·   жобаны басқару;

·   аспаптық  қолдау.

RUP — итерациондық әдістемесіИтерациондық әдіс есепті дұрыс түсіну үшін пайдалы, ол есептегі әрбір итерациялар арқылы біртіндеп қателерді табу және оларды жоюды орындауға мүмкіндік бередіИтерацияларды талаптарды дұрыс орындаған кезде және өзгертулерді бақылаған кезде ғана ұйымдастыруға болады. RUP моделді өңдеу және қолдауға енгізделген, ал қағаз құжаттар құру үшін ол керек жоқ.

Таңдалып алынған құрылым программалық компоненттердің өңделуін жоспарлау үшін қолданыладыӨнімді өңдеу негізінен жүйемен қолданылатын сценарилерді анықтаудан басталады (Use cases). Сценариилер процесстің барлық өміршеңдік циклын бағыттайды (бизнес-моделдеу,талаптарды таңдауталдау және жобалау, тестілеужәне жүйені ашып қарау кезінде есептің орындалуын қамтамасыздандырады.

RUP объекттілі-бағытталған технологияны қолдайды. Көптеген визуальды моделдер и объекттілі-бағытталған модель болып табылады, олар обьект концепциясына, класстарға және олардың арасындағы байланыстарға негізделеді. Бұл кездеге жалпы тіл ретінде Unified Modeling Language (UML) алынады.

RUP жүйенің компоненттік өңделуін қамтамасыздандырады. Компонент деп тривиальды емес модулдер саналады. RUP жобада құрылатын барлық материалдардың сапансын бақылауға бағытталған, құрылатын жүйенің сапасына жауапты болып табылады. Сапаны бақылау бағасы процесстің әдістемесінде берілген.

RUP негізінен қиын ақпараттық жүйелерді (АЖ) құру үшін қолданылады, өндіріс масштабын және аспаптық құралдарды Rational Software қолдайды, ол жобамен жұмыс кезіндеге командалық жұмысты қамтамасыздандырады.

Программалық өнімді өңдеу кезінде қолданылатын мемлекеттік және шетелдік стандарттар. Өңдеу сапасын анықтайтын ӨАҚ стандарты.ИСО 4001-96. Сапа жүйесі. Жобалаудағы сапаны қамтамасыздандыру моделі. ӨАҚ МЭК 9126-93. АТ. Программалық Өнімнің бағасы. Сапа мінездемесі және оны басқарудағы қолдану құралдары. ӨАҚ МЭК 8402-94. Сапаны басқару және сапамен қамтамасыздандыру. Сөздік. 34.601-90, 34.603-92, ӨАҚ 4001-96 стандарттары және т.б.

Аспаптық құралдарға стандарттардың таратылуы. Өңдеудің визуальды элементерінің жиынын дайындау. Элементтер кітапханасының құрамын жедел құрастыру мүмкіндіктері. Жобалаудың жетіспейтін стандартты элементтерін қосу. Өзгертудің оперативтігі.

Ақпаратты қорғау стандарттары. Р511.88-98. Ақпаратты қорғау. Программалық құралдарды компьютерлік вирустардың бар жоқтығына  тексеру. Р512.41- 98. Қатынауды басқару, бақылау жүйесі және құралдары. Классификациясы. Жалпы  техникалық талаптар. Тексеру әдістері. Кодтың комбинация мәндері – санкцияланбаған қатынаудан қорғау тұрақтылығы. Қатынауды басқарудың жабдық программасы не істеуі керек? Программаның әрекеттерге тұрақтылығы.

 

 

Бақылау сұрақтары:

1.      Программаны өңдеу процесінің құрамын және тәртібін негізгі қандай ГОСТ-лар анықтайды?

2.      Пәнді оқып үйренуді қалай ұйымдастыруға болады?

3.      Программаны өңдеу процесінің этаптары?

4.      Жоғарғы деңгей қорғанысындағы кілттер жинына қатынау талаптарын атаңың?

5.      Өңдеу сапасын қамтамасыздандыру мінездемесі қандай?

6.      RUP-тағы артефакт дегеніміз не?

7.      Программа дегеніміз не?

8.      Программалаудың қандай деңгейлері мен бағыттарын білесіз?

9.      Аспап дегеніміз не және программаны өңдеу процессі кезінде қандай аспаптар қолданылады?

10.  Утилиттер дегеніміз не және қандай утилиттерді білесіз?

11.  ПӨ менюіндегі TOOLS сөзін қалай түсінесіз?

Категория: Стандарттау | Добавил: admin_ (01.12.2013)
Просмотров: 2782 | Теги: Мемлекеттік және шетелдік стандарт , өңдеу құрамын анықтау. RUP. | Рейтинг: 0.0/0
Всего комментариев: 0

Имя *:
Email:
Код *: